ZAGADKA HISTORYCZNA (1.02)
WISŁA ŚMIAŁA to jedno z ramion ujściowych Wisły w Gdańsku.
Ma długość 2,5 km i uchodzi do Zatoki Gdańskiej.
Ramię powstało przed 186 laty, w nocy 1.02.1840 roku, gdy w wyniku zatoru lodowego wody Wisły (ramienia nazywanego wtedy Leniwką) przerwały wydmy Mierzei Wiślanej koło osady Górki i znalazły ujście w Morzu Bałtyckim.
Wieś została podzielona na dwie, nazwane Górki Wschodnie i Górki Zachodnie.
Nowe ujście rzeki nazwano na mapach niemieckich Przełom Wisły (Weichseldurchbruch).
Natomiast nazwę Wisła Śmiała wprowadził na polskie mapy geograf, krajoznawca i poeta, który dwa lata później w 1842 r. przybył nad Zatokę Gdańską, by obejrzeć nowe ujście " królowej polskich rzek".
Był pierwszym Polakiem, który stworzył dokładny opis hydrograficzny terenów Żuław Wiślanych, na których przebywał dwukrotnie.
Proszę podać jego imię i nazwisko.
ADRES INTERNETOWY: regionalne@radiokrakow.pl
do godz. 7.30 dnia 1.02. 2026 r.
UPOMINKI:
2 płyty CD z dokumentalnym słuchowiskiem "ZŁOŚLIWI BOGOWIE ZAKPILI Z NAS OKRUTNIE" na podstawie korespondencji Wisławy Szymborskiej i Zbigniewa Herberta.
2 egzemplarze książki Barta Dyrcza "NA BEZDECHU. OPOWIADANIE NON FICTION".
półrocznik "ALMANACH ŁĄCKI" (numer 43)
ANDRZEJ KIERNOZIAK był w latach 1979 - 1984 zastępcą dyrektora d/s produkcji w Nowotarskich Zakładach Przemysłu Skórzanego "PODHALE".
Ten obuwniczy kombinat ruszył z produkcją w 1955 r., a zakończył ją w roku 1994. Ostatecznie został zlikwidowany w 1999 r.
W ubiegłym roku minęło 70 lat od uruchomienia zakładu.
W 2015 r. Andrzej Kiernoziak założył Stowarzyszenie Kombinat "Podhale", którego prezesem jest do dzisiaj.
Wyjaśnia cele jego działalności, wspomina historię zakładu, jego początki i profil produkcji, a nowotarżanka red. ANNA SZOPIŃSKA, która dokumentowała wspomnienia byłych pracowników, podkreśla nie tylko gospodarczy, ale także społeczny, kulturalny i sportowy dorobek NZPS "Podhale".
Posłuchaj!
Posłuchaj wypowiedzi
Olkuszanin MATEUSZ JURCZYK ukończył studia w Akademii Muzycznej im. Karola Szymanowskiego w Katowicach na kierunku perkusja jazzowa.
Jest oczywiście jazzmanem, ale woli określać się jako improwizator grający w różnych konfiguracjach z różnymi muzykami.
Był aktywny między innymi w początkach działalności krakowskiej grupy "WATAHA DRUMS" Marka "Smoka" Rajssa.
Teraz nagrał pierwszą płytę z własnym zespołem "MATEUSZ JURCZYK I SUPERGRUPA".
Koncert został zarejestrowany w olkuskim Klubie PRZYJAŹŃ", a wersja CD ukaże się jesienią.
W niedzielę po 7.30 posłuchamy instrumentalnego utworu "HEWELIUSZ", który doczekał się teledysku zrealizowanego przez Krzysztofa Bonieckiego. https://www.youtube.com/watch?v=-dev4qxDCOM
O swojej wizji artystycznej o przyjaciołach, z którymi współpracuje opowiada Mateusz Jurczyk.
Posłuchaj
Posłuchaj wypowiedzi
W 1876 r. austriacki zaborca wybudował linię kolejową z Tarnowa przez Stróże, Nowy Sącz, Muszynę, Leluchów i Orłów (dziś w Republice Słowacji) i dalej na Węgry.
Była to inwestycja strategiczna o znaczeniu militarnym, ale wpłynęła też na rozwój uzdrowiskowej Krynicy oraz Żegiestowa.
Jednak dla kuracjuszy podążających "do wód" do Krynicy, ostatni etap podróży oznaczał na stacji w MUSZYNIE kłopotliwą przesiadkę na konne bryczki dowożące ich do celu.
Nic więc dziwnego, że zaczęły powstawać pomysły jak usprawnić przejazd na tym 11 kilometrowym odcinku.
Nie został zrealizowany pomysł konnej kolei, który zgłosił inż BRONISŁAW BABEL.
Zbyt drogi był pomysł poprowadzenia kolei z Grybowa przez Berest do Krynicy, tak jak i zamysł z 1905 r. zelektryfikowania odcinka z Muszyny do Krynicy.
I dopiero inicjatywa, której współpomysłodawcą był dr HENRYK EBERS sprawiła, że po dwu latach budowy, w 1911 r. pierwszy parowy pociąg dotarł z Muszyny do Krynicy.
Budowę szlaku prowadził inż. FERDYNAND GISMAN, który studiował w c. k. Szkole Politechnicznej we Lwowie.
W Paryżu mieszka dziś Pani Kinga Majewska, która jest wnuczką MAURYCEGO MACHALSKIEGO, kierownika komisji, która wyłoniła firmy do budowy kolei i która ma kontakt z Muzeum Regionalnym Państwa Muszyńskiego - podkreśla historyk BARBARA RUCKA.
Posłuchaj!
Posłuchaj wypowiedzi
Prof. RYSZARD TADEUSIEWICZ z Akademii Górniczo - Hutniczej jest autorem książki "W LABORATORIUM NAUKOWCA I W PRAKTYCE INŻYNIERA. Ciekawostki naukowo – techniczne".
Jeden z rozdziałów poświęcił kobietom w nauce i technice, w tym także polskiej uczonej i dwukrotnej Noblistce MARII SKŁODOWSKIEJ - CURIE.
Przedstawia mało znane fakty z jej życiorysu.
Posłuchaj!
Posłuchaj wypowiedzi
Urodził się w 1817 r. CZERNIOWCACH na Bukowinie, ale zasłużył się jako budowniczy kościoła pw. św. Mikołaja w ŁĘGU TARNOWSKIM.
Ksiądz DIONIZY KLIMASZEWSKI żył krótko, zmarł w 1865 r., na co wpływ miało uwięzienie go przez sąd wojenny w Tarnowie po wybuchu Powstania Styczniowego.
Sylwetkę tego kapłana i patrioty przybliża tarnowski historyk MIECZYSŁAW CZOSNYKA.
Posłuchaj!
Posłuchaj wypowiedzi
Andrychowska regionalistka DARIA RUSIN powraca do lat międzywojnia w tym mieście. Już wówczas starano się zmienić wyobrażenie o Andrychowie jako tylko mieście przemysłowym i akcentowano piękno pobliskiego Beskidu Małego, znakomitego terenu do uprawiania turystyki.
Posłuchaj!
