Wtorek, 17 lis 4 °C Jakość powietrza: Dobra Na antenie
Menu dostępności (CTRL+U)
Zmień kontrast
Podświetl linki
Zatrzymaj animacje
Powiększ tekst
Szerokość tekstu
Wysokość linii
Resetuj ustawienia

"Zimne spojrzenie" Ostatnie zdjęcia rodzin żydowskich z getta w Tarnowie na wystawie w  BWA

Wystawa przypomina badania rasowe prowadzone przez antropolożki z Wiednia w 1942 roku w Tarnowie a także tragiczny los Żydów tarnowskich w czasie okupacji niemieckiej w Polsce . Wystawa prezentowana po raz pierwszy w Polsce w  tarnowskiej galerii BWA przygotowana została przez Muzeum Historii Naturalnej w Wiedniu, Fundację Pomnik Pomordowanych Żydów Europy i Fundację Topografia Terroru w Berlinie . O wystawie i związanej z nią historii w Kole kultury mówili: dr Margit Berner - współkuratorka wystawy (Muzeum Historii Naturalnej w Wiedniu), dr Andrea Riedle - dyrektorka Fundacji Topografia Terroru w Berlinie, tłumaczka dr Joanna Graca, dziekan Wydziału Humanistycznego Akademii Tarnowskiej , Ewa Łączyńska - Widz dyrektorka BWA w Tarnowie i Adam Bartosz, etnolog , znawca historii tarnowskich Żydów , wieloletni dyrektor Muzeum Okręgowego w Tarnowie. Program prowadziła Jolanta Drużyńska . Do tematu wystawy, ważnego tematu wymagającego jednak dodatkowego komentarza, powróciliśmy w kolejnym spotkaniu w Kole kultury tym razem z historykiem kultury żydowskiej dr hab. Leszkiem Hońdo, kierownikiem Zakładu Kultury Żydów w Instytucie Judaistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego , który m.in. od lat zajmuje się także tematem owych pseudonaukowych badań nazistowskich w Tarnowie w 1942 roku.

J.Drużyńska rozmawia z  A. Riedle, M. Berner, J. Gracą, E. Łączyńską - Widz i A. Bartoszem

Temat pseudonaukowych badań antropologicznych prowadzonych w Tarnowie w czasie niemieckiej okupacji był również  tematem książki zat.  "Nazistowskie badania antropologiczne nad Żydami. Tarnów 1942" wydanej w 2021 roku przez Universitas, której autorem jest religioznawca, historyk kultury żydowskiej, dr hab. Leszek Hońdo, kierownik Zakładu Kultury Żydów w Instytucie Judaistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego, przewodniczący Komisji Historii i Kultury Żydów Polskiej Akademii Umiejętności. 

Wystawa pokazywana w Tarnowie, która swoją premierę miała w 2020 roku w Muzeum Topografii Terroru w Berlinie wymaga zdaniem historyka pewnych koniecznych wyjaśnień i uzupełnień. O tym Jolanta Dużyńska rozmawiała z Leszkiem Hońdo w Kole kultury 28 czerwca. 

J. Drużyńska rozmawia z L. Hońdo

Pod koniec 1941 r. dwie nazistowskie antropolożki z Wiednia: Dora Maria Kahlich i Elisabeth Fliethmann  opracowały projekt mający na celu „badanie typowych Żydów wschodnioeuropejskich”. W 1942 r. przyjechały  do okupowanej przez Niemców Polski  i na przełomie marca i kwietnia w Tarnowie podczas swych pseudonaukowych badań sfotografowały  „chłodnym spojrzeniem” 106 rodzin z tarnowskiego getta, w sumie 565 mężczyzn, kobiet i dzieci. Doskonale zdawały sobie także sprawę , co wynika z zachowanej dokumentacji, korespondencji , że już wkrótce wszyscy ci ludzie zostaną deportowani. Tylko 26 osób z tej grupy przeżyło Holokaust. W wiedeńskich archiwach  zachowały się zdjęcia i  inne dokumenty z prowadzonych badań , ktore teraz wykorzystane zostały do skonstruowania wystawy "Zimne spojrzenie" 

Dora Maria Kahlich ( stoi) w trakcie swojej pracy antropologicznej. Zdjęcie ze zbiorów Muzeum Historii Naturalnej w Wiedniu prezentowane na wystawie "Zimne spojrzenie " fot. JDrużyńska

Z jednej strony wystawa dokumentuje "ambitne" przedsięwzięcie obu badaczek,  z drugiej zaś opowiada o  tragicznym losie tarnowskich Żydów, porusza także ważny problem udziału naukowców w zbrodniach narodowego socjalizmu. 

Archiwum zdjęć - część wystawy "Zimne spojrzenie". Fot. J.Drużyńska

Wystawa składa się z czterech elementów: ścian tematycznych stanowiących wprowadzenie, chronologicznej trasy zwiedzania z tablicami rodzinnymi, „Archiwum zdjęć” i stacji multimedialnych.
Ściany tematyczne wprowadzają zwiedzających w tematykę pięciu rozdziałów. Trasa chronologiczna opowiada historię Tarnowa, zawiera historie rodzinne i biografie. Sercem wystawy jest „Archiwum zdjęć”. W stacjach multimedialnych zwiedzający mogą oglądać wywiady wideo z ocalałymi oraz przeszukiwać bazę danych pod kątem konkretnych osób i rodzin.

Wystawa do tej pory prezentowana była w Berlinie (Fundacja Topografia Terroru) i Wiedniu (Muzeum Historii Naturalnej).

Pierwsza polska prezentacja wystawy:
„Zimne spojrzenie. Ostatnie zdjęcia rodzin żydowskich z getta w Tarnowie”
The Cold Eye. Final Pictures of Jewish Families from the Tarnów Ghetto

BWA Tarnów / Pałacyk Strzelecki, ul. Słowackiego 1
6.06-24.09.2023
wstęp wolny

 mat.pras/jd

Najpopularniejsze

  • Policja wyjaśnia: żaden funkcjonariusz krakowskiej komendy miejskiej nie został wysłany do Warszawy

    Radio Kraków

  • Msza w intencji sprawcy zamachu w Krakowie. Bazylika Mariacka wydała oświadczenie

    Krzysztof Orski, Gabriela Koziara

  • Mieszkańcy tarnowskiego Krzyża nie chcą krematorium. Odwołali się do wojewody

    Jakub Sajdak

  • „Róg starszych posterunkowych Jakuba Kulika i Artura Morańskiego”. Krakowianie dziękują bohaterom

    Julia Kawa

  • Duży pożar w Giebułtowie. Ogień opanowany, akcja straży zakończona

    Radio Kraków

  • Miliony z autostrady A4. Stalexport ujawnia wyniki przed końcem koncesji

    Radio Kraków

Najnowsze

  • Kraków ogranicza inwestycje. Stanisław Mazur: To podważanie fundamentów przyszłego wzrostu

  • W Tatrach trwają poszukiwania turystki. TOPR apeluje o pomoc

  • „Czy to jeszcze jest chrześcijaństwo?”. O. Jacek Prusak o oburzeniu po mszy za sprawcę zamachu

  • Pomagali rannym podczas zamachu w Krakowie. Prezydent Słowacji odznaczył dwoje swoich rodaków

  • Budżet Krakowa 2027: władze miasta planują oszczędności, ale i tak zadłużenie wzrośnie do 10 miliardów

  • Czy można patrzeć bez uprzedzeń? Wystawa Kingi Nowak w Bunkrze Sztuki