22 lata temu, 31 października zmarł prof. Jan Jargoń, organista i kompozytor, pedagog Akademii Muzycznej w Krakowie, muzyk który wykształcił kilka pokoleń znakomitych organistów. W parę lat później, z inicjatywy uczniów Profesora zrodził się festiwal: Zaduszki Organowe im. Prof. Jana Jargonia. I właśnie 14. edycja tej imprezy startuje dziś, 4 listopada w Krakowie.
Do 10 listopada odbędzie się siedem koncertów, podczas których zabrzmią utwory takich twórców jak m.in.: Bach, Praetorius, Buxtehude, Sweelinck, van den Kerckhoven, Monnikendam, Böhm, Scheidemann, w wykonaniu artystów polskich i zagranicznych. Festiwalowi towarzyszyć będzie sesja naukowa „Muzyka organowa dawna Niderlandów Północnych i Południowych”, która odbędzie się w Akademii Muzycznej. Zaduszki Organowe to nie tylko koncerty i wykłady, ale przede wszystkim wyraz pamięci środowiska muzycznego wobec Mistrza, któremu wielu, wiele zawdzięcza.
Prof. Jan Jargoń był bardzo dobrym muzykiem i potrafił swoje umiejętności, co zawsze podkreślają jego uczniowie, przekazać innym. Ale też był świetnym znawcą organów. Jego wiedza, wyczucie i wrażliwość przyczyniła się do zbudowania wielu instrumentów i do uratowania wielu zabytkowych znajdujących się w polskich kościołach. To z jego inicjatywy przy Pracowni Konserwacji Zabytków powstał dział zajmujący się przywracaniem świetności zabytkowych organów. Dzięki Profesorowi zostało odrestaurowanych wiele instrumentów, m.in. w: Jędrzejowie, w Kazimierzu nad Wisłą, Orawce, Olkuszu, a także w Krakowie, w kościołach: św. Mikołaja, OO. Paulinów „Na Skałce”, Bazylice Mariackiej, OO. Karmelitów „Na Piasku”. Jan Jargoń był także autorem projektów brzmieniowych nowych instrumentów, m.in. w kościele Arka Pana w Nowej Hucie., czy organów w dawnej siedzibie AM czy w Filharmonii Krakowskiej (przed pożarem, który miał miejsce w 1991 roku). Zresztą to prof. Janowi Jargoniowi zawdzięczamy, że w odbudowanej sali koncertowej znajduje się instrument z bońskiej pracowni mistrza Johannesa Klaisa, który słynął na świecie z dobrych egzemplarzy organów budowanych w Kioto, Sydney, Monachium i w Atenach. To on zdecydował, aby zamówienie złożyć właśnie w tej pracowni.
Tegoroczne Zaduszki Organowe zwracają uwagę na rolę organów w świątyniach protestanckich w północnej Europie, prezentują też muzykę czasów rewolucji francuskiej oraz pokazują różnice w organowych improwizacjach z różnych ośrodków . Piękno organów, zostanie także pokazane w duetach z innymi instrumentami, wiolonczelą i klarnetem. Koncerty odbywać się będą także na organach, które swoją świetność zawdzięczają staraniom Profesora.
Zaduszki organizowane przez Krakowskie Forum Kultury i pod kierownictwem artystycznym: prof. Mirosławy Semeniuk-Podrazy (uczennicy prof. Jargonia, artystki która wiele lat temu odbyła organową podróż dookoła świata) i Macieja Szubry zainaugurowane zostaną w sobotę 4 listopada. O godz. 19 w Kościele Świętego Krzyża zagra Johan Hermans, pedagog belgijski Miejskiej Akademii Genk i Konserwatorium oraz katedralnego organisty katedry św. Quintinusa w Hasselt. Dzień później, w niedzielę, godz. 20 w Bazylice OO. Karmelitów „Na Piasku” zagra Marek Stefański, pedagog AM w Krakowie, były wieloletni organista Bazyliki Mariackiej, artysta dobrze znany słuchaczom Radia Kraków poprzez cykl audycji „Antologia organów Krakowa”. Marek Stefański przedstawi różne improwizacje w stylach organistów z XVII i XVIII wieku. Kolejne koncerty przyniosą występy takich artystów jak: Marcin Szelest i Ewa Miecznikowska – wiolonczela (6.11, godz. 20, Bazylika OO. Paulinów „Na Skałce”), Andrzej Siekierski (7.11, godz. 19.00, Bazylika OO. Jezuitów), Josef Still (8.11, godz. 20, Bazylika OO. Paulinów „Na Skałce”), Krzysztof Urbaniak (9.11, godz. 19, Kościół Świętego Krzyża), Dominik Wania i Szymon Klima - klarnet (10.11, godz. 20.00 Bazylika OO. Jezuitów).
Warto się wybrać by posłuchać instrumentu, który fascynował już od starożytności siłą brzmienia i zadziwiał możliwościami kolorystycznymi. Posłuchać instrumentu, któremu nie mogli się oprzeć najwybitniejsi twórcy w tym mistrz Jan Sebastian Bach. Po organy sięgali także kompozytorzy XIX-wieczni i wykorzystując coraz większe techniczne możliwości instrumentu zgodnie twierdzili, że organy mogą zastąpić kilka orkiestr. Nawet twórcy XX wieku m.in.: Paul Hindemith, Arnold Schonberg czy Olivier Messiaen w instrumencie tym znaleźli wiele inspiracji.
I pomyśleć, że wynalazek Ktesibiosa, Greka żyjącego w II wieku p.n.e., który był także twórcą sikawki strażackiej, stał się wielkim rozdziałem w historii muzyki. Co miały wspólnego organy Ktesibiosa z sikawką strażacką? Wodę, bo w organach Greka ciśnienie powietrza uzyskiwano, poprzez tłoczenie wody z jednego zbiornika do drugiego. Dziś do tłoczenia powietrza do piszczałek potrzebny jest tylko prąd.
Na wszystkie koncerty wstęp wolny. Szczegóły na stronie: www.zaduszkiorganowe.pl
