W dziedzinie twórczości operowej jest uważany za kontynuatora Stanisława Moniuszki, zaś jego pieśni - Antoni Sygietyński, krytyk muzyczny i literacki przełomu XIX i XX wieku - uznał za prawdziwe „klejnoty formy, w których melodia jest wyrazem nastroju, a akompaniament ściślejszą charakterystyką tego wyrazu”. Władysław Żeleński, polski kompozytor, pianista, organista, pedagog, organizator życia muzycznego, wychodzi z zapomnienia. W lipcu minęła 180. rocznica jego urodzin, która stała się pretekstem do wydania przez oficynę Acte Prealable i Fundację im. Władysława Żeleńskiego albumu CD, na którym znalazły się pieśni i duety Władysława Żeleńskiego w wykonaniu Marty Trybulec (sopran), Witolda Wrony (tenor) i Elżbiety Konopczak (fortepian).
Władysława Żeleńskiego znamy przede wszystkim jako twórcę i wieloletniego dyrektora Konserwatorium Krakowskiego, słynnej szkoły muzycznej, na tradycję której powołuje się Akademia Muzyczna w Krakowie. Z tego punktu widzenia jest to pierwszy szef krakowskiej uczelni muzycznej. Jego nazwisko kojarzymy z muzyką, ale jego działalność w powszechnym rozumieniu została przyćmiona przez jego syna Tadeusza Boya-Żeleńskiego, lekarza, ale jednak przede wszystkim tłumacza, pisarza, poetę, satyryka, gwiazdę międzywojennej Polski.
Gdyby nie wykonanie w tym sezonie w Teatrze Wielkim – Operze Narodowej w Warszawie opery Goplana Władysława Żeleńskiego, gdzie w tytułowej roli wystąpiła Edyta Piasecka, pewnie nic nie moglibyśmy powiedzieć na temat języka kompozytorskiego tego twórcy. Opera ta zachwyciła, została bardzo doceniona, zainteresowała wielu melomanów i zdobyła tzw. Operowego Oscara, czyli International Opera Awards w kategorii „Dzieło odkryte na nowo”. Przypomnijmy, że spektakl wyreżyserował Janusz Wiśniewski.
Poznanie jednej opery Władysława Żeleńskiego wiosny nie czyni, ale być może nazwisko jej twórcy zainteresuje innych wykonawców i zespoły. Bo przecież dorobek Władysława Żeleńskiego jest dość ogromny. Skomponował 4 opery, 8 okolicznościowych kantat, około 20 utworów chóralnych, zarówno a cappella oraz z towarzyszeniem różnych instrumentów, 18 dzieł orkiestrowych w tym dwie symfonie, a także muzykę do trzech dramatów, 19 kompozycji kameralnych, 30 utworów na fortepian. Tak na prawdę nie wiadomo, czy to już wszystko. Wiele dzieł tu wymienionych albo zaginęło albo czeka jeszcze na swoje odkrycie. Ostatnio w bibliotece w Pradze Ireneusz Trybulec, lutnista i animator muzyki z Fundacji im. Władysława Żeleńskiego znalazł 12 fug organowych, zaś w Bibliotece Jagiellońskiej rękopis poloneza poświęconego Oskarowi Kolbergowi.
W tym kontekście wydana płyta odsłania jeszcze inne oblicze Władysława Żeleńskiego. Poznajemy doskonałego twórcę pieśni, wrażliwego na piękno słowa, umiejącego w świetny sposób łączyć słowo z muzyką. Warto wiedzieć, że Żeleński napisał około 100 pieśni i uprawiał ten gatunek przez całe życie. Pisał do słów m.in. Zaleskiego, Hanki, Mickiewicza, Syrokomli, Lenartowicza, Krasińskiego, Konopnickiej, Asnyka. Jego utwory zachwycają przede wszystkim świetną melodyką i co ciekawe bardzo interesującą harmonią. Kompozytor też zdecydował się rozbudować partię fortepianu, przez co pianista staje się nie tylko akompaniatorem, ale na równi z śpiewakiem twórcą kształtu utworu. W pieśniach jest wiele ilustracyjności, tak charakterystycznej dla tamtych czasów. Uważni słuchacze na pewno usłyszą w dźwiękach fortepianu szum fal, czy śpiew ptaków.
Na płycie znajduje się 21 utworów o tytułach m.in.: Opuszczona, Róża dzika, Młoda zaswatana, Z łąk i pól, O pieśni moje. Dla mnie bardzo ciekawa jest Barkarola, duet wokalny do słów Asnyka, czy Dobra noc, do słów Jachowicza, tercet wokalny (z udziałem Wiktorii Zawistowskiej, mezzosopran) będący modlitwą, prośba o dobrą noc.
Polecam!
