Kiedy w Krakowie pomiędzy 1562 a 1566 rokiem w oficynie Macieja Wirzbięty wydano drukiem poemat Jana Kochanowskiego „Szachy” nikt jeszcze nie sądził, że w 440 lat później, także w Krakowie odbędzie się premiera spektaklu „Szachy” opartego na tym utworze. Widowisko przygotowane przez Balet Cracovia Danza stało się szybko hitem krakowskiego zespołu, nie tylko dlatego, że wierszem opowiedziana historia mistrza Jana z Czarnolasu została przełożona na muzykę i taniec, ale przede wszystkim ze względu na niezwykłe kostiumy. Wystarczy sobie wyobrazić jak wielkie wrażenie może zrobić na widzach olbrzymie biało-czarne wojsko, które porusza się po szachownicy według reguł słynnej gry.
I właśnie dziś, 5 września jest okazja aby sprawdzić te wrażenia. Spektakl „Szachy” będzie można obejrzeć na stronach internetowych Radia Kraków i TVP3 Kraków. Będzie to transmisja na żywo widowiska, które zostanie wystawione na Wawelu (niestety bez publiczności) i które zainauguruje telewizyjną odsłonę 21. Festiwalu Tańców Dworskich „Cracovia Danza”. Radio Kraków jest partnerem tej transmisji i patronem medialnym całego przedsięwzięcia. A więc sobota, 5 września, godz. 18: www.radiokrakow.pl.
Jan Kochanowski pisał: „Wojnę powiedzieć myśli serce moje/ Do której miecza nie trzeba ni zbroje/ Ani pancerzów, ani arkabuzów./ Ta walka czyście może być bez guzów”. I dalej „[…] Drewniane wojska przed tobą szykuję. / A ty się nie wstydź, masz li czas spokojny/ Przesłuchać tej to krotochwilnej wojny”.
Czyli wojna, ale wojna, w której zmagać się będą kandydaci na męża duńskiej księżniczki Anny. Wykazać się oni mają nie tężyzną fizyczną, ale rozumem, inteligencją i sprytem, o czym zaświadczyć może wygranie partii szachów, gry która do dziś uważana jest za królowę wszystkich gier. A jak wiadomo dla zwycięzcy jest nagroda: ręka księżniczki.
Reżyser przedstawienia Paweł Winsczyk, stworzył niezwykle urokliwe widowisko pełne humoru, a gdy trzeba i grozy. A że w teatrze nie ma rzeczy niemożliwych, to scena zamienia się w wielką szachownicę a małe drewniane figury przyjmują postać tancerzy. Choreografię przygotowała Romana Agnel, która w tym widowisku wykorzystała także oryginalne choreografie z XVI wieku. Ruch pantomimiczny – bo sporo go w tym przedstawieniu – opracował Krzysztof Antkowiak, tancerz Baletu Cracovia Danza, wcześniej aktor-mim słynnej Pantomimy Henryka Tomaszewskiego.
Ale najbardziej wzrok widzów zawsze przyciągają kostiumy. Ich autorka Monika Polak-Luścińska zaprojektowała niezwykle piękne figury szachowe (maski i rekwizyty Maciej Luściński). To właśnie dzięki tym kostiumom spektakl zawsze ściąga tłumy widzów. Pamiętam moje wrażenia gdy kilkanaście lat temu po raz pierwszy obejrzałam ten spektakl. Na długo obrazy z tego widowiska pozostały w pamięci. A najbardziej pasjonująca była i jest dla mnie zawsze rozgrywka szachowa, co podkreślają jeszcze fragmenty dzieła Kochanowskiego czytane są w spektaklu przez aktora, wcielającego się w rolę króla, ojca księżniczki. A tym aktorem jest Paweł Winsczyk, przypomnę reżyser przedstawienia.
Spektakl „Szachy”, który też jutro będzie można obejrzeć na antenie TVP3 Kraków o godz. 17.40, to jedynie prolog do telewizyjnej odsłony 21. Festiwalu Tańców Dworskich „Cracovia Danza”, który w tym roku otrzymał podtytuł „Kraków tańcem malowany”. Przez trzy kolejne weekendy, od 12 września zawsze w sobotę i w niedzielę, o godz. 19.30 zobaczyć będzie można w sumie cykl sześciu odcinków „Kraków tańcem malowany” nawiązujących do przeszłości Krakowa. I to do dawnej przeszłości, bo tancerze Baletu Cracovia Danza zabiorą widzów w podróż po trzech epokach; wytańczą Kraków Średniowiecza, Renesansu i Baroku.
W tych filmowych odcinkach, a są to: „Wokół Wita Stwosza”, „Pan Twardowski, igraszki w Barbakanie”, „Bassa danza z madonnami”, „Maszkary krakowskie”, „Od acana do waćpana” i „Wawelskie baletto”, taniec – choć pełen zrekonstruowanych choreografii, które na co dzień znajdują się w traktatach zalegających europejskie biblioteki – to jednak jest tylko pretekstem do opowieści o konkretnych zabytkach sztuki znajdujących się w naszym mieście.
Dla przykładu „Wokół Wita Stwosza” to oczywiście opowieść o ołtarzu Wita Stwosza, „Bassa danza z madonnami” nawiązuje do zbiorów galerii dawnej sztuki polskiej zgromadzonych w Pałacu Biskupa Erazma Ciołka, a „Maszkary Krakowskie” są opowieścią o Sukiennicach, o maszkarach które można odnaleźć w ozdobach architektonicznych tego słynnego na cały świat budynku.
W odcinkach filmowych pojawią naukowcy i artyści m.in.: Michał Niezabitowski, dyrektor Muzeum Krakowa; Jan Polewka, scenograf, reżyser teatralny; Marek Walczak, z Instytutu Historii Sztuki; Agata Wolska, autorka książki „Zagrabiony, odzyskany. Historia powrotu ołtarza Wita Stwosza do Krakowa”; Leszek Rembowski, choreograf, specjalista od rekonstrukcji dawnego tańca polskiego; czy Anna Śliwa, skrzypaczka, specjalistka od muzyki dawnej. Rozmawiać z gośćmi na wizji będzie Romana Agnel, zaś zdjęcia robił młody, zdolny filmowiec krakowski – Sebastian Dudek.
Te odcinki telewizyjnej odsłony festiwalu to pierwsza tak poważna produkcja Baletu Cracovia Danza, który w czasie pandemii zorganizował i powołał do życia Cracovia Danza Film Studio. Kilka małych wprawek filmowych studia można już zobaczyć na kanale YT Cracovia Danza.
Ale póki ruszy cykl odcinków w telewizji, już dziś transmisja „Szachów” według Jana Kochanowskiego. W imieniu Radia Kraków i Baletu Cracovia Danza zapraszam na streaming prosto z Arkadowego Dziedzińca na Wawelu. Dziś, sobota, 5 września, godz. 18, na stronie internetowej Radia Kraków: www.radiokrakow.pl. Będzie pięknie jeśli pogoda wytrzyma. Warto!
