Wzruszający, fascynujący, pokazujący niezwykle piękne choreografie, zdradzający kulisy powstawania spektakli, a przede wszystkim inspirujący także dla tych, którzy nie interesują się tańcem – taki jest film dokumentalny „Mr. Gaga”, będący opowieścią o Ohadzie Naharinie, wspaniałym choreografie, szefie jednego z najsłynniejszych zespołów tańca na świecie, izraelskiego Batsheva Dance Company, twórcy języka ruchu GaGa. W tym filmie jest wszystko co być powinno: smutek i radość, euforia i zwątpienie, sukces i porażka, praca i scena, miłość i rozpacz. Jest wszystko, jak w życiu. Bo też film ten jest o życiu Ohada Naharina, który żyje dla tańca i tańczy by żyć. „Ruch jest sposobem rozumienia siebie. Kto uważnie wsłucha się w swoje ciało, przekroczy swoje ograniczenia” – mówi bohater obrazu. Wczoraj, 10 marca dokument wszedł na ekrany polskich kin.
Reżyser Tomer Heymann, wiele lat namawiał Ohada Naharina na film. W końcu otrzymał zgodę i przez 8 lat towarzyszył z kamerą artyście w życiu i w pracy. W ten sposób powstał dokument pełen wspaniałych scen i obrazów (zdjęcia: Itai Raziel). Mamy w tym filmie wiele kadrów dokumentujących pracę nad poszczególnymi przedstawieniami, pokazujących kuchnię artystyczną choreografa. Mamy też wspaniale sfilmowane fragmenty przedstawień, w tym wiele tych najsłynniejszych jak choćby „Kyr” czy „Ostatnie dzieło”. Ale i są archiwalne zdjęcia. Kręcone amatorską kamerą sceny z dzieciństwa Ohada, jeszcze z kibucu, a także z ogrodu, gdzie kilkunastoletni Ohad popisuje się swoją sprawnością, a raczej cieszy się z ruchu, niemal bryka na trawie. Wiele uroku jest w tej scenie. Mamy też zdjęcia przypominające jego taneczne początki, czyli występy w zespole żołnierskim przed izraelskim żołnierzami, którzy za chwilę idą walczyć w wojnie Jom Kippur, w 1973 roku. Otrzymujemy też wiele wypowiedzi tych, którzy pracowali z Ohadem. Umiejętnie prowadzona narracja spina te wszystkie wątki starając się doświadczenia z życia artysty odnaleźć na scenie, w konkretnych przedstawieniach.
Ohad Naharin zaczał tańczyć dość późno. Po odbyciu służby wojskowej, w wieku 22 lat trafił do Batsheva Dance Company, a tam talentem oczarował Martę Graham, która zaprosiła go to swojego zespołu w Nowym Jorku. Później było jak w bajce: nauka w dwóch słynnych szkołach: School of American Ballet i w Juilliard School i ćwiczenie pod kierunkiem takich mistrzów, jak Maggie Black i David Howard, praca m.in. w legendarnym zespole Marice’a Bejarta i …ciągłe rozczarowania, które doprowadziły go do stworzenia własnej grupy tanecznej. Wreszcie w 1990 roku zdecydował się wrócić do Izraela i objąć kierownictwo Batsheva Dance Company.
W filmie wiele miejsca zostało poświęcone językowi tańca GaGa, który rozpowszechnia się po całym świecie. Ten język, zrodzony – jak mówi Ohad – z urazu, jakiego doznał podczas pracy, jest żywy, ciągle się rozwija. Jego nauczyciele przynajmniej raz do roku odwiedzają Ohada Naharina, by dzielić się własnymi doświadczeniami. Sceny pokazujące uwolnienie ciała, pozwolenie mu na ruch niekrępowany, w którym możliwości wyznacza ogólna sprawność każdego z uczestników warsztatów, są niezwykłe. Dają nadzieję wszystkim tym, którzy kochają taniec, a którzy poprzez brak umiejętności w tej dziedzinie, ustąpili pola tancerzom. Zwracają uwagę, że można tańczyć bez skrepowania, bez wstydu, że można oddać się pierwotnej radości ruchu. Film ukazuje, starych i młodych, sprawnych i z ograniczeniami ruchowymi, z różnych krajów i różnych ras, słowem ogromne rzesze tańczących po swojemu. Aż trudno po tych scenach usiedzieć w kinowym fotelu.
Fot: Gadi Dragon
Na początku filmu Ohad Naharin tłumaczy dlaczego zajął się tańcem. Opowiada o bracie, autystycznym bliźniaku, który z rodziną komunikował się ruchem. Głównie ta komunikacja była możliwa dzięki jego babci, która odkryła, że nic tak, jak ruch nie działa na dziecko. Tańczyła więc przed nim tworząc swoisty język ciała. Ale babcia zginęła w wypadku samochodowym, więc Ohad, chcąc nawiązać kontakt ze swoim bratem zaczął tańczyć. Opowieść piękna i wzruszająca, ale… pod koniec filmu Ohad Naharin przyznaje się, że tę historię wymyślił na potrzeby mediów i nie ma w niej nic z prawdy.
I właśnie ta scena, stwarza zupełnie inną perspektywę odbioru filmu. To mrugnięcie okiem do publiczności, przypomina, że wszystko jest kreacją, także film dokumentalny. To także ukłon do czasów w jakich przyszło nam żyć, gdzie zaciera się granica między fikcją a rzeczywistością, gdzie opowieść o prawdzie może być za każdym razem inna, w zależności od opowiadającego. To wreszcie także uśmiech głównego bohatera filmu do publiczności i przyznanie się, że oto otrzymujemy obraz Ohada Naharina taki, jaki on sobie życzy.
