Cracovia Danza, balet specjalizujący się w tańcu minionych epok obchodził w tym tygodniu jubileusz 10-lecia jako miejska instytucja kultury. Spektaklu, który odbył się w środę w Centrum Kongresowym ICE, nie będę jednak oceniać, gdyż jako impresario tej grupy trudno byłoby mi zachować obiektywizm. Zostawię to tym, którzy potrafią spojrzeć na ten występ z dystansem. Radio Kraków nad całym rokiem jubileuszowym Cracovia Danza objęło patronat medialny, dlatego też wszystkich zainteresowanych odsyłam do felietonu Roberta Konatowicza, który poświęcił Baletowi Cracovia Danza kilka słów.
Jubileusz tego zespołu może stać się jednak dobrym pretekstem do rozważań na temat tańca historycznego. Jeżeli porównamy istniejący w Polsce nurt muzyki dawnej wykonywanej na kopiach historycznych instrumentów, a tańca dawnego od razu zauważymy ogromne dysproporcje pomiędzy tymi zjawiskami. Podczas gdy w naszym kraju wykonawstwo muzyki dawnej wspaniale się rozwija - istnieją doskonałe zespoły, duże i małe - to jednak zainteresowanie tańcem historycznym dopiero się rodzi.
W porównaniu z innymi krajami, takimi jak Francja, Włochy, Niemcy, Wielka Brytania, w Polsce dawny taniec jest reprezentowany głównie przez zespoły amatorskie. Z jednej strony to cieszy, bo to znaczy, że tance dawne mogą być i są pasją tych, którzy na co dzień realizują się w kompletnie innych zawodach; cieszy także, że istnieje środowisko i to liczne, dla którego ważne jest jak zatańczyć menueta czy pawanę. Z drugiej strony jednak martwi, bo pierwsze zetknięcie widzów z tańcem dawnym może być obarczone „grzechem niedoskonałości”. Grzechem, który może zaważyć na przyszłym zainteresowaniu tą dziedziną. Dlatego tak ważne jest, aby swoją przygodę z tańcami dawnymi zaczynać od oglądania profesjonalistów.
W Polsce nie jest to łatwe, bo istnieje tylko jeden zawodowy balet zajmujący się tańcem historycznym – to Cracovia Danza, zespół założony i kierowany przez Romanę Agnel. Kilkunastu świetnie wyszkolonych tancerzy, nie tylko w Polsce, ale i zagranicą, którzy mają technikę tańca doskonale opanowaną, ogromną świadomość ciała, potrafi wykonać na scenie wszystko, od tańców średniowiecza po XX wiek. Codzienne lekcje klasyki, zajęcia z tańca barokowego, który uważany jest za najtrudniejszy, lekcje tańca współczesnego, często jeszcze warsztaty z pantomimy i aktorstwa, służą utrzymaniu sprawności przez tancerzy.
Założeniem tego zespołu – podobnie jak zespołów muzycznych wykonujących utwory minionych epok – jest prawda historyczna. Stąd prezentowane choreografie oparte są na traktatach tanecznych danych epok, a często stanowią nawet cytaty zapisów choreograficznych, które przetrwały do naszych czasów. Prawdą historyczną są też kostiumy, często będące odwzorowaniem z rycin, czy obrazów, a także muzyka, zawsze w wykonaniu zespołów muzyki dawnej.
Wiele lat temu, we Francji, miałam okazję zetknąć się z profesjonalistami tańców dawnych. Zresztą we Francji ten ruch taneczny jest bardzo mocny: wiele formacji, wielka publiczność, a nawet teatry barokowe, w których do dziś odbywają się spektakle z tamtych lat. Pięknie wystawiane, z ogromnym przepychem, robią wielkie wrażenie. Pewnie dlatego, gdy kilkanaście lat temu zobaczyłam w Krakowie pierwszy raz balet Cracovia Danza, który wtedy istniał pod nazwą Ardente Sole działając w strukturach fundacji, byłam zachwycona. Obejrzałam spektakl „Szachy” według poematu Jana Kochanowskiego. Baśniowe kostiumy – wielkie szachowe figury – i prawdziwa bitwa, która rozegrała się na szachownicy. Potem przyszły inne spektakle „Legenda o Królowej Jadwidze”, „Maskarada Królowej Bony” czy hit do muzyki Bacha „Balet o kawie”, w którym ożywa porcelanowy serwis i wiele innych tytułów. Jako sprawozdawca życia kulturalnego w Krakowie przyglądałam się przez lata jak zespół się rozwija, jak rośnie w siłę, jak przekształca się w instytucję kultury. Dziś obserwując tancerzy na co dzień w pracy, doszła jeszcze refleksja, jak trudny jest to zawód, polegający na codziennym pokonywaniu siebie, słabości swojego ciała.
Fascynację muzyką dawną przeżywamy w Polsce po około 30 latach od fascynacji w innych krajach Europy. Lecz do powszechnego zainteresowania tańcem historycznym, takim jak w Niemczech czy Francji, jeszcze nie doszliśmy. Choć i u nas się zmienia. Taniec dawny co raz częściej staje się przedmiotem nauki, w szkołach muzycznych i na akademiach muzycznych. Coraz częściej też zespoły amatorskie szkolą się u najlepszych fachowców, podnosząc swój poziom i co raz większa jest publiczność tego typu spektakli. Czyżby taniec historyczny stawał się popularny? Oby, bo jest to tak samo nasze dziedzictwo kulturowe jak muzyka, literatura czy malarstwo.
