Muzyka naszych czasów zawsze mnie fascynuje. Mówiłam to już wielokrotnie na antenie Radia Kraków. Jest to fascynacja podszyta ciekawością. Bo zawsze zastanawiało mnie, dlaczego większość z nas melomanów żyje z głową zwróconą w tył? Dlaczego inspirację, energię, radość czerpiemy z muzyki twórców minionych wieków? Nie ma w tym oczywiście nic złego, że fascynuje nas Bach, Mozart, czy Prokofiew, pod warunkiem, znamy także muzykę naszych czasów. Ale tak niestety nie jest. Podczas gdy chętnie poznajemy współczesne wiersze, powieści, filmy, spektakle teatralne, malarstwo to unikamy poznania muzyki najnowszej. Czyżbyśmy czuli przed nią strach?
Teraz jest doskonała okazja by przestać się bać i przekonać się, że współczesność w muzyce może być fascynująca. Wczoraj właśnie zakończyła się 33. edycja Krakowskiego Międzynarodowego Festiwalu Kompozytorów. Poprzez pandemię trwała w Internecie, na YT, co okazało się dużym plusem. Tak, oczywiście, nic nie zastąpi słuchania muzyki na żywo, ale Internet daje wiele możliwości. Nie tylko można posłuchać muzyki kiedy się chce i ile się chce, ale można też uczestniczyć w koncercie będąc na drugim krańcu świata. Dla wielu tegoroczna edycja festiwalu stała się doskonałym momentem, by zaspokoić ciekawość i spróbować poznać muzykę naszych czasów, albo by odrzucić strach przed muzyką najnowszą i by znaleźć coś dla siebie. Sporo było takich śmiałków. Tylko do niedzieli koncert inaugurujący obejrzało ponad 600 osób, a zapewne z czasem będzie ich o wiele więcej.
W książce programowej festiwalu, którą można pobrać ze strony internetowej http://festiwal.zkp.krakow.pl/ Marcel Chyrzyński, kompozytor, szef oddziału krakowskiego ZKP, dyrektor generalny i artystyczny festiwalu zwraca uwagę, że tegoroczna edycja została poświęcona starożytnym cywilizacjom, w głównej mierze antycznej kulturze Grecji i Rzymu. 33. Festiwal, który trwał od 10 kwietnia, przyniósł 23 prawykonania światowe i jedno polskie. Na festiwalu wybrzmiały utwory kompozytorów z Polski, Anglii, Chin, Grecji, Japonii, Niemiec, Ukrainy, Włoch i USA. I choć festiwal się skończył muzyka pozostaje na YT i można jej nadal słuchać.
Zaczęłam moją przygodę z tegorocznym festiwalem od koncertu na otwarcie. Odbył się on w sali Filharmonii Krakowskiej, oczywiście bez publiczności. Wystąpiła Orkiestra Muzyki Nowej pod batutą Szymona Bywalca a solistką była flecistka Alicja Molitorys. Jak na inaugurację przystało było słowo wstępne dyrektora Marcela Chyrzyńskiego i były podziękowania.
Zabrzmiały cztery utwory, z tego trzy prawykonania światowe i jedno prawykonanie polskie. W programie znaleźli się tacy kompozytorzy jak: Ryszard Osada i jego „Koncert na flet i orkiestrę kameralną” (2021); Toshio Hosokawa „Medea Fragments” uwertura na zespół kameralny (1996), Michael Gatonska „Ecotopia 4” na orkiestrę kameralną (2021 – zamówienie 33. KMFK) ; Jongsung Oh „A Horny Faun’s Rampage” na orkiestrę kameralną (2021). Ten ostatni utwór to Nagroda Główna w 4. Międzynarodowym Konkursie dla Młodych Kompozytorów im. Krzysztofa Pendereckiego, który odbywał się w ramach festiwalu.
Okazało się, że na tegoroczną edycję konkursu nadesłano 37 partytur z takich krajów jak Albania, Argentyna, Austria, Chiny, Filipiny, Francja Grecja, Indonezja, Kanada, Korea Południowa, Polska, Turcja, USA i Wielka Brytania; z czego 10 utworów odrzucono z powodu niezgodności z regulaminem. Jury pod przewodnictwem Marcela Chyrzyńskiego (a zasiadali w nim jeszcze: Zbigniew Bargielski, Ivan Buffa, Szymon Bywalec, Wojciech Widłak oraz sekretarz Aleksandra Patalas) przyznało główną nagrodę i tysiąc dolarów kompozytorowi z Korei Południowej o nazwisku Jongsung Oh. Wyróżnienia otrzymali: Franciszek Araszkiewicz i Michał Dorman z Polski oraz Ashley John Long z Wielkiej Brytanii. Laureaci stawili się na scenie w maskach, dyrektor festiwalu wręczył nagrody. Zamiast uścisku dłoni był żółwik.
Zwycięski, trwający około 11 minut utwór „A Horny Faun’s Rampage” okazał się niezwykle interesujący, dynamiczny o ciekawym instrumentarium. Orkiestra kameralna nie była typowa, obok smyczków, można było odnaleźć instrumenty dęte, fortepian, harfę, rozbudowane instrumenty perkusyjne. To niezwykle ilustracyjna muzyka, tyle się w niej dzieje. Główne cechy tego utworu to przede wszystkim rytmika, niestandardowe współbrzmienia, wielka energia i bardzo ciekawe niekonwencjonalne zakończenie. Widać, że kompozytor bawi się muzyką, żartuje, puszcza oko do publiczności. Koniecznie trzeba posłuchać.
Drugim koncertem festiwalu, który mnie zainteresował była prezentacja Krakowskiej Szkoły Kompozytorskiej, a więc przegląd tego, co dzieje się na naszym muzycznym podwórku, kiedyś i obecnie. A dzieje się wiele i różnorodnie. Koncert transmitowany był z Auli AM „Florianka”.
Starsze utwory, które powstały w latach 70. i 80. kompozytorów takich jak Józef Rychlik ("Le Miroir" na sopran i fortepian ,1971); Juliusz Łuciuk ("Trzy miniatury" na skrzypce i fortepian, 1984); Marek Stachowski ("Madrigali dell’estate" na sopran i trio smyczkowe, 1984), zostały przeciwstawione utworom z ostatnich lat, takich twórców jak Marcel Chyrzyński ("Reflection No. 7" na flet, klarnet, wiolonczelę i fortepian, 2018); Maciej Jabłoński ("Przebudzanie" na klarnet, trio smyczkowe i fortepian, 2011/2021); Grzegorz Majka ("Litofonia" na flet, klarnet, fortepian i trio smyczkowe, 2021); Martyna Kosecka ("Omicron" na flet, klarnet, fortepian i trio smyczkowe, 2021). Koncert pokazał na ile różne pokolenia krakowskich kompozytorów różnią się w podejściu do muzyki i na ile są do siebie podobne. Na tym tle odznaczały się przede wszystkim utwory zmarłego nie tak dawno Juliusza Łuciuka, którego muzyka zaskakuje pięknymi liniami melodycznymi.
Wykonawcami byli: Martyna Klupś-Radny – flet, Tomasz Sowa – klarnet, Aleksandra Zamojska (Polska/Austria) – sopran, Dominika Peszko – fortepian, Agnieszka Bugla – skrzypce, Natalia Warzecha-Karkus – altówka, Aleksandra Lignar – wiolonczela.
Festiwalowi towarzyszyły sesje naukowe i wykłady. Można część z nich jeszcze wysłuchać w Internecie. To ciekawe, bo w morzu informacji o twórcach i stylach ciężko sobie wyrobić zdanie, jaka jest muzyka naszych czasów. Pamiętam, że jeszcze w erze przedinternetowej, wskazówką dla mnie były publikacje Bogusława Schaeffera, który chyba jako jedyny trzymał rękę na pulsie i potrafił w swoich leksykonach usystematyzować muzykę najnowszą. Nie ma już Bogusława Schaeffera, jest Internet, niemniej ciągle brakuje mi takiego przewodnika.
No cóż, trzeba się nie bać się i ruszyć w samotną podróż po nieznanym. Festiwal może być dobrym drogowskazem.
Warto posłuchać!
