Nie miałam odwagi sięgnąć po Dziennik Anne Frank. Tyle o nim przeczytałam i tyle o nim wiedziałam, że ciągle nie czułam się gotowa na zmierzenie się z tym tekstem. Pisany przez 13-letnią żydowską dziewczynkę, która ukrywała się wraz z rodziną i przyjaciółmi na strychu budynku biura swojego ojca w Amsterdamie w latach od 1942 do 1944 roku wstrząsnęły światem, stały się świadectwem skali holokaustu podczas II wojny światowej.
Przetłumaczono go na blisko 60 języków. Sprzedano w 20 milionach egzemplarzy. Na podstawie Dziennika powstała m.in.: sztuka teatralna a potem film (nagrodzony zresztą trzema Oscarami). Powstała też opera Dziennik Anne Frank, której autorem jest Grigorij Frid, rosyjski kompozytor żydowskiego pochodzenia. I właśnie ten utwór zabrzmiał w niedzielę, 2 lipca, w Krakowie, na Kazimierzu, w Muzeum Inżynierii Miejskiej w ramach Sinfonietta Festival.
Utwór, który miał swoją premierę w 1972 roku w Moskwie i to w bardzo kameralnych warunkach, bo w niewielkiej sali moskiewskiego Związku Kompozytorów jedynie z akompaniamentem fortepianu, do Polski dotarł późno. Mimo, że już w świecie zyskał wiele rozgłosu polską premierę miał dopiero w zeszłym roku w ramach 4. edycji Festiwalu im. Krzysztofa Pendereckiego w Zabrzu. Wówczas, podobnie jak i tym razem w Krakowie, artystów poprowadził Jurek Dybał, zaś spektakl wyreżyserowała Rebekah Rota.
W Krakowie wykonawcami byli: Sinfonietta Cracovia oraz sopranistka Ewa Majcherczyk , artystka związana z zagranicznymi i polskimi scenami w tym z Teatrem Wielkim – Operą Narodową w Warszawie. Dziennik Anne Frank, opera w 2 aktach i 21 scenach na sopran i orkiestrę kameralną, to tak naprawdę monodram operowy, który stawia przed wykonawczynią niełatwe zadanie: skupić na sobie na blisko półtorej godziny uwagę publiczności i oddać śpiewam a także grą aktorską skrajne emocje. Ewie Majcherczyk udało się wciągnąć publiczność w akcję i wzruszyć, w czym pomogła jej bardzo inscenizacja.
Pomysł reżyserski na ten utwór jest bardzo ciekawy. Scenografię stanowią szare kubiki przez śpiewaczkę przesuwane i różnie ustawiane, dzięki czemu każda scena nabiera innego charakteru. Kubiki stają się ścianą, schodami, labiryntem, murem, sceną, czy w końcu bezpiecznym schronieniem. Reżyserka Rebekah Rota, która przed krakowskim wykonaniem powiedziała, że inspiracją do tej inscenizacji stał się Pomnik Pomordowanych Żydów Europy w Berlinie, zdecydowała się także, aby polski tekst Dziennika, był nie tylko wyśpiewywany ale także wyświetlany w tle sceny. Te same słowa napisane, przeczytane i wyśpiewane dźwięczą bardzo mocno swoją własną przejmująca melodią. Może właśnie dlatego muzyka tej opery, choć obdarzona piękną harmonią, nie jest dla mnie na pierwszym planie. Raczej podkreśla jedynie nastrój słów, wzmaga emocje; gdy trzeba jest podniosła, radosna, czy tchórzliwa.
Anne Frank przebywała w ukryciu 25 miesięcy. Pisała o wszystkim, o marzeniach, strachu, snach, dążeniach, codziennych wydarzeniach. Na kartkach Dziennika dzieliła się też przemyśleniami nad losem świata, które dziś zaskakują wyważeniem, powagą i trafnością. Wbrew pozorom słowa Anne wcale nie są pesymistyczne. Wiele w nich wręcz dziecięcego zachwytu np. nad budzącą się do życia po zimie przyrodą, czy wielkiej radości z powodu przeżywanej pierwszej w życiu miłości.
Zwłaszcza te codzienne radości nastolatki wzruszają najbardziej. Wzruszają, bo przecież doskonale znamy historię Anne Frank. Wiemy, że rodzina została wydana przez donosiciela i trafiła do obozu koncentracyjnego. Anne zachorowała na tyfus zmarła w obozie Bergen-Belsen, tuż przed wyzwoleniem. Wojnę przeżył z całej rodziny jedynie jej ojciec.
Spektakl wystawiony w Krakowie był bardzo wstrząsający. Długo nie mogłam o nim zapomnieć. A gdy wyszłam z muzeum, po owacji, którą zgotowała publiczność, aż przeszkadzał mi tumult współczesnego Kazimierza. Zderzenie tej przejmującej historii z rozbawioną najbardziej rozrywkową dzielnicą Krakowa, gdzie młodzież w kawiarniach i barach siedzi przy piwie i gdzie tłumy turystów przetaczają się przez ulice przystając co chwilę by zrobić sobie selfie, wzrusza i to bardzo… Dziś Anne Frank miałaby 88 lat.
